10 jaar De Keyser: terugblik op een decennium bouwen

Op 30 november zijn in de Middenbeemster de twee monumentale ‘Beemster Beelden’ van kunstenaar Rob Cerneüs onthuld. De sculpturen zijn geplaatst ter ere van de afronding van 25 jaar UNESCO Werelderfgoed Droogmakerij de Beemster en markeren tegelijk de voltooiing van het door De Beemster Compagnie ontwikkelde gebied. Voor KBK Bouw B.V. viel dit samen met een eigen mijlpaal: tien jaar bouwen aan nieuwbouwplan De Keyser. Een passend moment om samen met Dagmar de Hoog, projectleider bij KBK Bouw en vanaf deelplan 2 betrokken, terug te blikken op dit omvangrijke project. 

Bouwen in een gebied met historie

De Beemster, UNESCO-Werelderfgoed, staat bekend om haar unieke vierkante grid-verkaveling van de droogmakerij. Het kent strakke lijnen, een slotenstructuur van Noord naar Zuid en een open landschap. Bij de planvorming van De Keyser werd deze geschiedenis als leidraad gebruikt. Door de bebouwing van het vierde kwadrant ligt het geografisch middelpunt van het dorp opnieuw op de plek waar het 400 jaar geleden is ontworpen: op de kruising van de Middenweg en de Rijperweg. Ter ere van deze mijlpaal zijn tijdens het feest twee bronzen sculpturen van Rob Cerneüs onthuld, geplaatst op stalen kubussen en in lijn met het grid van de Beemster. Geïnspireerd door het erfgoed, de openheid van het landschap en de ideeën van bewoners en schoolkinderen uit de wijk. Dagmar: “Tien jaar bouwen klinkt als een lange tijd en dat is het ook. Maar als je ziet hoe de wijk betrokken is en bruist tijdens zo’n feestelijke bijeenkomst, denk je: al dat werk was het dubbel en dwars waard.” 

Het ontwerp en de opzet van De Keyser

Het plan ‘De Keyser’ is vanuit De Beemster Compagnie (een publieke private samenwerking tussen BPD Gebiedsontwikkeling en de gemeente Purmerend) ontwikkeld en omvat bijna 600 woningen, waarvan KBK Bouw 452 koop- en huurwoningen in opdracht van BPD realiseerde. Het project bestaat uit twee grote fases met daarin meerdere deelplannen en is opgezet als dorpsuitbreiding met de polder- en waterstructuur van de Beemster als leidraad. Natasja Hooijer, locatie– en omgevingsmanager bij De Beemster Compagnie, zegt daarover: “De kracht van De Keyser zit voor mij in de mensen. Als omgevingsmanager sta ik dagelijks in contact met bewoners en partners, en zie ik van dichtbij hoe een wijk groeit, leeft en samenkomt. Dat maakt dit project zoveel meer dan gebiedsontwikkeling.” 

Elke fase kent zijn eigen ontwerp en woningtypes, dit was ook een belangrijke wens vanuit het stedenbouwkundige plan van SVP Architectuur en Stedenbouw. Zo ligt in deelplan 1 de nadruk meer op het dorpse, traditionele beeld met rustige metselwerktonen. Een knipoog naar de historische verkaveling en dorpse architectuur van Middenbeemster door Just Architects. Vanaf fase 2 hebben de woningen een meer eigentijdskarakter gekregen met ontwerpen van Boporai Associates architekten, Hans Been Architecten en Some Architects (voorheen Heren 5 Architecten) Deze verschuiving kwam voort uit de stedenbouwkundige wens om de wijk richting het open landschap robuuster neer te zetten. Vanaf deelplan 5 werd het ‘nietjesprincipe’ toegepast: korte, haakse bouwblokken langs de slotenstructuur van de Beemster, waarbij elke ‘niet’ door een andere architect werd ontworpen. Zo blijven de ‘nietjes’ herkenbaar als losse onderdelen, terwijl de wijk als geheel aansluit bij de schaal en structuur van de Beemster. 

Ook de daktypen vertellen iets over de identiteit van de Beemster. In de eerste fasen zijn oranje pannen gebruikt, passend bij het dorpse karakter. Deelplan 8 introduceerde zwarte daken, waarmee de rand van de wijk richting het open landschap een sterker silhouet kreeg. Deelplan 9, de laatste fase, kreeg het meest opvallende ontwerp met het traditionele Beemster-kleurpalet van gele en rode metselwerkaccenten. Hierdoor is vanuit meerdere richtingen duidelijk zichtbaar dat hier de entree naar het dorp Middenbeemster begint. Door de diversiteit in architecten, stijlen en deelplannen was het voor KBK Bouw belangrijk om goed te schakelen. Dagmar: “Ons proces Focus & Grip gaf richting in elke fase. Het hielp ons om duidelijk binnen de kaders te blijven werken, ook wanneer eisen of details veranderden. Daardoor konden we soepel schakelen en elke stap consistent en doelgericht invullen op de vraag van dat moment.”
 

Houtbouw als pilot

In deelplan 7 zijn negen woningen volledig in houtbouw gerealiseerd volgens het MATCH-concept, een primeur binnen De Keyser en voor KBK Bouw. Dit vroeg om een aanpassing van werkmethoden, omdat bouwen in hout andere eisen stelt aan planning, detaillering en afstemming met ketenpartners. Deze duurzame en circulaire woningen tonen hoe een innovatieve bouwmethode kan worden geïntegreerd in een wijk met een traditionele stedenbouwkundige opzet. Directeur bij KBK bouwgroep, Frank Hooijschuur, kijkt hier positief op terug: “Na het winnen van de tender in 2014 hebben we tien jaar lang vanuit vertrouwen en transparantie samengewerkt met BPD Gebiedsontwikkeling en De Beemster Compagnie. Die continuïteit maakte het mogelijk om processen en kwaliteit steeds verder te verbeteren. Dat zie je terug in deze woonwijk. De samenwerking was zo sterk dat er ruimte ontstond voor een tweede aanbesteding, waardoor wij ook de tweede fase hebben kunnen realiseren.” Dagmar vult aan: “Werken met hout was voor ons een leerschool. Het vraagt om andere processen en een andere manier van samenwerken. Maar het resultaat past naadloos in de wijk.” 

Samenwerking die smaakt naar meer

Tien jaar bouwen aan De Keyser vroeg om vertrouwen in de samenwerking. Van het eerste deelplan in 2015 tot de oplevering van de laatste woningen eind 2025 werkten KBK Bouw en BPD Gebiedsontwikkeling nauw samen, waarbij korte lijnen, vaste ketenpartners en duidelijke afspraken de norm waren zodat elke fase soepel en volgens plan kon worden uitgevoerd. Daarover zegt Dagmar: “De samenwerking met BPD is altijd vertrouwd en transparant geweest. Dankzij korte lijntjes konden we goed doorbouwen zonder gedoe. Verder werkten we met dezelfde ketenpartners, dit heeft continuïteit en kwaliteit door het hele project heen opgeleverd.” Het succes van dit traject heeft geleid tot meer samenwerkingen, waaronder De Nieuwe Tuinderij in Zuidoostbeemster en Waterrijk in Oosthuizen. Dit laat zien hoe een solide samenwerking niet alleen een wijk oplevert, maar ook de basis legt voor nieuwe gezamenlijke projecten. Ook Martijn Hemmer, de verantwoordelijk ontwikkelingsmanager bij BPD Gebiedsontwikkeling zegt daarover: “Vanaf de crisisjaren in 2014 hebben we elkaar gevonden om met elkaar het goede te doen in deze gebiedsontwikkeling. We zijn gegroeid van het realiseren van kleine fases naar grote aantallen, zonder daarbij de bewoner en de kwaliteit van de uitwerking uit het oog te verliezen. Het is mooi om te zien hoe het gebied zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld tot een volwaardige en geliefde aanvulling op Middenbeemster.” 

Afronding na een decennium bouwen

Voor KBK Bouw vormen deelplan 6 en 7 de afronding van een langlopend project. Tien jaar na de start, is ‘De Keyser’ uitgegroeid tot een geliefde woonwijk die past binnen de landelijke Beemsteromgeving. “Het mooiste is om bewoners te zien genieten van hun woning en hun buurt”, besluit Dagmar. “Als je een plek bouwt waar mensen zich thuis voelen én die over tientallen jaren nog steeds kwaliteit uitstraalt, dan weet je dat je iets blijvends hebt neergezet.” Voor KBK Bouw is dit plan een resultaat waar we trots op zijn en laat het zien wat we als bouwpartner kunnen bereiken met focus, vakmanschap en een sterke, langdurige samenwerking.